ထရမ့်က ‘ကြီးမားသော စစ်ရေယာဉ်အုပ်စုကြီး’ အီရန်သို့ ဦးတည်နေကြောင်း ပြောကြား၊ သဘောတူညီချက်ရရန် ‘အချိန်ကုန်ဆုံးတော့မည်’ ဟု သတိပေး

(SeaPRwire) –   သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်ကို စစ်ရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ၏ “ ကြီးမားသော ရေတပ်စုကြီး” တစ်ခုသည် နိုင်ငံဆီသို့ ဦးတည်ရွေ့လျားနေကြောင်း ကြေညာကာ တီဟီရန်အနေဖြင့် ၎င်း၏နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ကန့်သတ်သည့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို သဘောတူရန် “ အချိန်ကုန်လုနီးပြီ” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်စောစောက ရှည်လျားသော ပို့စ်တစ်ခုတွင် ထရမ့်က ဤအင်အားပြမှုသည် အီရန်ကို ညှိနှိုင်းမှုများဆီသို့ ဖိအားပေးရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “ မျှော်လင့်ပါတယ်၊ အီရန်ဟာ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ‘စားပွဲဝိုင်းကိုလာ’ ပြီး မျှတတဲ့၊ တရားမျှတတဲ့ သဘောတူညီချက်ကို ညှိနှိုင်းမှာပါ – နျူကလီးယားလက်နက်မရှိ – ပါဝင်သူအားလုံးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုပါ၊” ဟု သူက ရေးသားခဲ့သည်။

သမ္မတက အီရန်က ငြင်းဆန်ပါက နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ပြင်းထန်လိမ့်မည်ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လက အမေရိကန်က အီရန်နျူကလီးယားစက်မှုလုပ်ငန်းများကို ထိမှန်တိုက်ခိုက်မှုကို ကိုးကားကာ နောင်တစ်ချိန် တိုက်ခိုက်မှုများသည် “ အလွန်ပိုဆိုးရွားလိမ့်မည်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

“ဒါဟာ ဗင်နီဇွဲလားကို ပို့ခဲ့တဲ့ စစ်သင်္ဘာအုပ် ထက်ပိုကြီးတဲ့ စစ်သင်္ဘာအုပ်ဖြစ်ပြီး ကြီးမြတ်တဲ့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော Abraham Lincoln က ဦးဆောင်နေပါတယ်။ ဗင်နီဇွဲလားမှာလိုပဲ၊ ဒါဟာ အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီ၊ လိုလားနေပြီး၊ လိုအပ်ရင် မြန်ဆန်စွာနဲ့ ပြင်းထန်စွာ သူ့တာဝန်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်စွမ်းရှိပါတယ်” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤမှတ်ချက်များသည် အီရန်၏ နျူကလီးယား ရည်မှန်းချက်များ၊ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒပြမှုများအပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖိနှိပ်မှုနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ပိုမိုမြင်သာလာသော အမေရိကန် စစ်ရေး တည်ဆောက်မှုများကြောင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထရမ့် ဖော်ပြခဲ့သည့် “ ရေတပ်စုကြီး” ၏ တိကျသော အတိုင်းအတာသည် မရှင်းလင်းသေးပေ။

အီရန်၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မစ်ရှင်က ဝါရှင်တန်သည် အတိတ်က အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်ပွဲများ၏ အမှားများကို ပြန်လုပ်နေကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး တီဟီရန်သည် “ အပြန်အလှန် လေးစားမှုနှင့် အကျိုးစီးပွား” အပေါ် အခြေခံသော ဆွေးနွေးပွဲအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသော်လည်း တိုက်ခိုက်ခံရပါက အင်အားသုံး၍ ခုခံကာကွယ်မည်ဟု ဆိုသည်။ “ တွန်းအားပေးခံရရင်၊ အရင်ကတစ်ခါမှ မတုံ့ပြန်ဖူးသလို တုံ့ပြန်မယ်” ဟု မစ်ရှင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်အရာရှိများသည် ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်တွင် ညှိနှိုင်းမှုများကို လူသိရှင်ကြား ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ အီရန်၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘ္ဘတ် အရာချီက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ပြည်နယ်မီဒီယာကို ပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်အရာရှိများနှင့် မကြာသေးမီက ဆက်သွယ်မှုမရှိခဲ့သလို ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်ရန် အီရန်ဘက်မှ တောင်းဆိုမှုလည်း မရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ညှိနှိုင်းမှုတွေဟာ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ အတူတကွ မသွားနိုင်ဘူး” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့ပြီး သူခေါ်ဆိုသည့် “ ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် အလွန်အကျွံ တောင်းဆိုမှုများ” ပြီးဆုံးမှသာ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ကြောင်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်၏ မှတ်ချက်များသည် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ပုံစံနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ရက်သတ္တပတ်များစွာကြာအောင်၊ သူသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကုန်ပိုင်းက စတင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဆန္ဒပြမှုများကို ရက်စက်စွာ ဖိနှိပ်မှုတို့ကို ကိုးကားကာ အီရန်ကို အင်အားသုံးရန် အသင့်ပြင်ဆင်ထားကြောင်း အကြံပြုခဲ့သည်။ စီးပွားရေး ဒုက္ခနှင့် အီရန်၏ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များအပေါ် ဒေါသတို့က စတင်ခဲ့သော ထိုဆန္ဒပြမှုများကို လှုပ်ရှားသူများက ထောင်ချီသေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည့် ကျယ်ပြန့်သော ဖိနှိပ်မှုတစ်ခုက ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ အီရန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အကြီးတန်းအရာရှိနှစ်ဦးက မကြာသေးမီက TIME သို့ ပြောကြားချက်အရ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တွင်တစ်ခုတည်းတွင် အီရန်လမ်းများပေါ်တွင် လူပေါင်း သေဆုံးခဲ့နိုင်သည်။

အမေရိကန်အခြေစိုက် Human Rights Activists News Agency က အနည်းဆုံး ၆,၂၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ခန့်မှန်းထားပြီး အများစုမှာ ဆန္ဒပြသူများဖြစ်ကြောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ အီရန်ဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကမူ သေဆုံးသူအရေအတွက်သည် ဤထက်မက များပြားနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်အစိုးရက သေဆုံးသူအရေအတွက်ကို ၃,၀၀၀ ကျော်သာ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားပြီး သေဆုံးသူများစွာကို “ အကြမ်းဖက်သမားများ” အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ အီရန်အတွင်း ကြာမြင့်စွာ အင်တာနက်ပိတ်ဆို့မှုကြားတွင် လွတ်လပ်သော အတည်ပြုချက်ရယူရန် ခက်ခဲခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် ယခင်က အမေရိကန် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို စတင်နိုင်သည့် နှစ်ကြောင်းပိုင်းခြားမျဉ်း နှစ်ခုကို သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးသည်- ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အကျဉ်းသားများကို စုပေါင်းကွပ်မျက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သူ၏အာရုံစိုက်မှုသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ပေါ်တွင် ပိုမိုရှိနေပုံရပြီး လက်နက်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု သူက ထပ်ခါထပ်ခါ စွပ်စွဲခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လက သွယ်ဝိုက်သော နျူကလီးယား ညှိနှိုင်းမှုများ ပြိုလဲပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အစ္စရေးနှင့်အတူ အီရန်နှင့် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အဓိက နျူကလီးယား စက်ရုံသုံးခုကို ဗုံ