ပဲရစ်ရာသီဥတုသဘောတူညီချက် နှစ် ၁၀ ပြည့်အချိန် – ကမ္ဘာကြီးဘာတွေ မှန်ခဲ့သလဲ၊ မှားခဲ့သလဲ၊ နောက်ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ

(SeaPRwire) –   ဤနှစ်သည် ကမ္ဘာကြီးသည် ယခုအခါ လွန်မြောက်နေသည့် အခြေအနေ (overshoot) တွင် ရှိနေကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရှိရသည့် နှစ်ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေမှာ ကမ္ဘာ့အပူချိန်များသည် သဘောတူထားသော ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွန်ကာ ကမ္ဘာဂြိုဟ်နှင့် လူသားမျိုးနွယ်အတွက် ပို၍အန္တရာယ်များလာသော အတိုင်းအတာအထိ ရောက်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

နောက်ဆုံးထွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆန်းစစ်လေ့လာမှုများအရ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်အတွင်း ပျမ်းမျှအပူရှိန်မြင့်တက်မှုသည် 1.5°C ကို ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။ ထိုအမှတ်သည် ပါရီတွင် နိုင်ငံများ သဘောတူညီခဲ့သည့် “ဖြစ်နိုင်လျှင်” ရှောင်ကြဉ်သင့်သော အတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျမ်းမျှဂဏန်းများသည် လူတို့ ယခုပင် ကြုံတွေ့နေရသော လက်တွေ့အခြေအနေကို ဖုံးကွယ်ထားသည်။ အာတိတ်ဒေသ၊ ဗဟိုနှင့် အရှေ့ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကဒေသ အချို့သည် စက်မှုတော်လှန်ရေးမတိုင်မီကာလများထက် ယခုအခါ ၃–၇°C ပို၍ ပူနွေးလာပြီဖြစ်သည်။ ဤလွန်မြောက်မှု ခဏတာဖြစ်မည် သို့မဟုတ် ကြာရှည်မည်ဆိုသည်မှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွက် လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ တည်ငြိမ်မှုကို ပုံဖော်ပေးလိမ့်မည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် ပါရီမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကုလသမဂ္ဂ ရာသီဥတုညီလာခံမတိုင်မီကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်သည် ယူကေ၏ ရာသီဥတုသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်ညှိနှိုင်းသူများ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိနိုင်မည်ဟု ကျွန်ုပ် ယုံကြည်ခဲ့သည်။ အောင်မြင်မှု အာမခံချက်ရှိသောကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာ အားထုတ်မှုပြည့်ဝသည့် သံတမန်ရေးရာ လုပ်ငန်းစဉ်များက ကြိုတင်၍ အခက်ခဲဆုံးသော အလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သံရုံးများအနှံ့ရှိ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ သံအမတ်များ၊ မြို့တော်များရှိ ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့များနှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ တိတ်တဆိတ် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခြင်းတို့က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ သိပ္ပံပညာက မူဝါဒကို လမ်းညွှန်ပြီး ဘုံအသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးက ရေတိုနိုင်ငံရေးထက် ပိုမိုအလေးထားသည့်အခါ ဘက်ပေါင်းစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက မည်သို့ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြောင်းကို ပါရီသဘောတူညီချက်က ပြသနိုင်ခဲ့သည်။

ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာပြီးနောက် ထိုပတ်ဝန်းကျင်သည် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ နိုင်ငံအများအပြားတွင် နိုင်ငံရေးသည် ပို၍ စုဖွဲ့မှုကွဲပြားပြီး လွယ်ကူစွာ ပေါက်ကွဲတတ်လာသည်။ အစိုးရများအကြား ယုံကြည်မှုသည် ပါးလွှာလာခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ရာသီဥတုတစ်ခုတည်းတွင်သာမက ကျယ်ပြန့်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတစ်ခုလုံးတွင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တစ်သမတ်တည်း ရှိသော ရာသီဥတုခေါင်းဆောင်မှုမှ နောက်ဆုတ်သွားခြင်းသည် အဓိကသတ်မှတ်ချက် တစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတစ်ခုတည်းဖြင့် ကမ္ဘာ့သဘောတူညီချက်ကို ရရှိနိုင်မည်ဟူသော အယူအပ်သည် ယခုအခါ ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိသလို ဖြစ်နေသည်။ ယင်းသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ကျရှုံးသည်ဟု မဆိုလိုသော်လည်း၊ တိုးတက်မှုသည် ပို၍မြန်မြန် ရွေ့လျားလိုသော နိုင်ငံများ၊ ပြည်နယ်များ၊ မြို့ပြများနှင့် လုပ်ငန်းများ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့များမှ တစ်ဆင့် ပိုမိုမောင်းနှင်လာရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

စွမ်းအင်ကူးပြောင်းရေးတွင် အရေးအပါဆုံး တိုးတက်မှုအချို့သည် ပါရီသဘောတူညီချက်မတိုင်မီက ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သတိရသင့်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် မရမီ ကြာမြင့်စွာကတည်းက အစိုးရများသည် မူဝါဒဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များဖြင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ကို ဈေးကွက်ထဲသို့ မောင်းနှင်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပနိုင်ငံများက စတင်ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့် တရုတ်တို့က ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်သည် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများနှင့် ကုန်ကျစရိတ်အရ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် ဈေးကွက်များ ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ စျေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ကမ္ဘာ၏နေရာအများအပြားတွင် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်သည် ကုန်ကျစရိတ်သက်သက်ဖြင့်ပင် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများထက် သာလွန်နေပြီဖြစ်သည်။ မူဝါဒက ဈေးကွက်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ဈေးကွက်က နည်းပညာကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။

ထိုအခြေခံမူသည် ယနေ့တိုင် ခိုင်မာဆဲဖြစ်သည်။ ဤနှစ်အတွင်း ကျင်းပသော COP29 ညီလာခံတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော်သည် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာချဲ့ထွင်မှု ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုချက်ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဤမဟာမိတ်အဖွဲ့များတွင် ပါရီသဘောတူညီချက်၏ သင်္ကေတပြုမှုသဘောသဘာဝ ကင်းမဲ့နိုင်သော်လည်း၊ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီးဆင်းမှုများကို ပြောင်းလဲစေပြီး၊ မျှော်မှန်းချက်များကို ပြန်လည်ပုံဖော်ကာ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးသည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်မှုဟာကွက်ချက် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရဲရင့်ပြီး ယုံကြည်ရသော ရာသီဥတုခေါင်းဆောင်မှုသည် ကစားပွဲ၏သဘောသဘာဝကို ပြောင်းလဲနိုင်ဦးမည်ဖြစ်သည်။

ဤပုံစံသစ်အတွင်း တရုတ်၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ တိတ်ဆိတ်သော်လည်း အကျိုးဆက်များမှာ မနိမ့်ကျပေ။ ၎င်း၏ သန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်အသုံးချမှုသည် မကြုံစဖူးအရွယ်အစားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်၊ ဓာတ်အားလိုင်းချဲ့ထွင်မှု၊ လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဘက်ထရီသိုလှောင်မှုတို့သည် ယခုအခါ သံတမန်ရေးရာ စကားလုံးများကဲ့သို့ပင် အရေးပါလာသည်။ လာမည့်ဆယ်စုန